کردی.اسلامی.تاریخی
..هر گونه استفاده از مطالب وبلاگ medie کاملا آزاد است..  
 
نوشته شده در تاريخ یکشنبه پنجم شهریور ۱۳۹۱ توسط فایق شریعت پناه |



گورک یا به کردی گه‌ورک (Gewirk)، نام یکی از ایل‌های کرد مکری منطقه بوکان واقع در قسمت کردنشین استان آذربایجان غربی ایران است.

گورک‌ها در منطقه بوکان محال (مکری) و مهاباد و در نیمه غربی شهرستان‌های سردشت و نیز ناحیه کوچکی در غرب اورمیه و همچنین در کردستان عراق در منطقه قلعه‌دیزه و اربیل ساکن هستند. مرکز اصلی این ایل در شهر ربط واقع در کیلومتر ۲۵ جاده سردشت به مهاباد و بوکان می‌باشد. ای گورک از ایلات اصیل کردستان مکری می‌باشند و به روایت‌هایی از ناحیه ارومیه ویا به روایتی از منطقه سلیمانیه به این دیار آمده اند.

همچنین تیره هایی از این ایل ساکن شهرستان سقز دز محور بانه- سقز هستند.طائفه جوانمردی از خانواده های خوشنام کردستان و سقز و عشایر گورک می باشند.

سرگذشت ایل گورک

ایل گورک یکی از ایلات خوشنام و غیور کردستان می باشد که در منطقه به تساهل ومدارا شهره هستند....این ایل در حال حاضر یکجانشین می باشد و همراه با حفظ آداب و رسوم خویش در صدد سازگاری با زندگی در عصر جدید هستند.. نواحی محل سکونت این ایل در کردستان ایران گستره وسیعی از ارومیه تا منطقه سقز وبانه یعنی منطقه موکریان را شامل می شود.ودر کردستان عراق نیز این ایل در شهر شارباژیر سلیمانیه و اطراف هولیر سکونت دارند..در مورد اینکه عشایر گورک از کجا و در چه زمانی به موکریان آمده اند روایات متعددی موجود است ..اما در کل باید گفت که ایل گورک همراه با دیگر عشایر موکری همچون مامش و منگور و فیض الله بیگی و دهبکری و بیگ زاده های بوداق سلطان بزرگ و زرزا و بریاجی و ملکاری و پژدری و پیران و مرگه ای وغیره در یک دوره زمانی ۵۰ ساله به نواحی جنوب دریاچه اورمیه مهاجرت کرده اند...دوره زمانی مهاجرت این عشایر دوره حکومت سلسله قره قویونلو قبل از دوره صفویان بوده است و از نواحی بین دیار بکر و هولیر به موکریان مهاجرت کرده اند در مورد ایل گورک باید گفت که این ایل از منطقه گه و ه ر (استان وان )در کردستان ترکیه هم مرز با ارومیه به اربیل و سلیمانیه و جنوب دریاچه ارومیه مهاجرت کرده اند...دلیل مهاجرت هم اختلافات سیاسی و قبیله ای بوده است که ذکر مشروح آن در اینجا نمی گنجد...ریشه کلمه گورک از گاور به معنای نگهبان آتش می باشد که بر می گردد به اینکه روایت شده که بزرگان این ایل جزء موبدان و کاهنان زردشتی قبل ظهور اسلام بوده اند......

بزرگ ایل گورک قره عثمان بیگ بوده که در دوران حکومت امپراطوری عثمانی در حدود ۴۵۰ سال پیش جزء بزرگان حکومت بوده است.

ایل گورک در حال حاضر در نواحی زیر ساکن هستند:

ارومیه * تواحی ته رگه و ه ر - سومای برادوست- سردشت(ربط.لیلانه.هند اباد .مکل آباد شندره. شموله.بناویله.بصره.بالان.کانی گویز....

مهاباد * جنوب مهاباد بوکان*دهستان ایل گورک

سقز* دهستان گورک در اطراف جاده بانه-سقز پیرانشهر *منطقه نه لین

سلیمانیه*منطقه شارباژیر- هولیر*منطقه سیویل

از خانواده های سرشناس این ایل موارد زیر می توان نام برد... بایزیدی - عزیزی - محمدی - رشیدی - عباسی - پیروتی - ابراهیمی - خضری -جهانگیری - حسنی- ابراهیم زاده-مامندی

ایل شوهان یا (ایل شواان) یکی از بزرگترین ایلهای کرد استان ایلام است. محل اصلی این ایل دهستان شوهان در جنوب ارکواز ملکشاهی ۷۰کیلومتری ایلام است ولی بسیاری از اهالی آن ساکن شهرستان ایلام، شهرستان مهران و شهرستان ملکشاهی هستند. زبان آنها کردی شوهانی (کردی کرمانجی) و مذهبشان شیعه است.

این ایل شامل طایفه‌های صفر لکی، بلوچ، شرف، قیطول، کاوری، کلای وند و... استطایفه صفرلکی یکی از طایفه‌های این ایل است. این طایفه شامل سه تیره خامپه، عینکه و علی عبدالله‌است. ییلاق ایل مزبور در تهته و خوشول و قشلاق اش در بلوطسان است. ایل شوهان (شواان Shuan) یکی از ایلهای ساکن در استان ایلام ایران و کردستان عراق است. این ایل شامل طایفه‌های صفر لکی، بلوچ، شرف، قیطول، کاوری، کلای وند و... است.

در کردستان عراق در شمالغربی سلیمانیه و شمالشرقی کرکوک و در استان ایلام محل اصلی این ایل دهستان شوهان در جنوب ارکواز ملکشاهی ۷۰کیلومتری ایلام است. ولی بسیاری از اهالی آن ساکن شهرستان ایلام، شهرستان مهران و شهرستان ملکشاهی هستند. زبان آنها کردی فیلی (با تفاوت اندک در ادای الفاظ و کلمات) و مذهبشان شیعه است.

ایل جمور (ایلات جمهور یا ایل جمیر)، از طوایف چادرنشین کرد استان همدان، ( سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچنده ۱۳۷۷: نتایج تفصیلی کل کشور، تهران ۱۳۷۸ش، ص ۱۵)، اغلب چادرنشینان ایل جمیر در فصل تابستان به همدان و کردستان می‌روند و از استان کرمانشاه به عنوان راه عبور استفاده می‌کنند.

جمورهای همدان، از طوایف باجلانی محسوب می شوند. باجِلان، یک گروه ایلی-عشایری از کردها است که در سرزمین ایران و عراق پراکنده‌اند. (محمد مردوخ، تاریخ مردوخ: تاریخ کرد و کردستان، سنندج ۱۳۵۱ش، ص ۷۸، ۸۶).

طایفه های جمور (جمیر): شاه ویسی . براز. گومه. عبدلی. جعفری. کرمی. چراغی.


زاخو (به کردی کرمانجی: Zaxo) یکی از شهرهای کردستان عراق واقع در استان دهوک است.

شهر زاخو در نزدیکی مرز ترکیه قرار گرفته و از قدیم به عنوان ایستگاه بازرسی مرزی عمل می‌کرده‌است. جمعیت آن حدود ۳۵٬۰۰۰نفر است و رودخانه خابور از میان آن می‌گذرد. دیدنی‌ترین اثر تاریخی زاخو پلی سنگی به نام پل دلال است که از تخته‌سنگ‌های بزرگ ساخته شده‌است.

نام زاخو را برگرفته از زبان کردی و به معنی رود خون دانسته اند زیرا زمانی نبردی خونین میان ایران و روم در این جایگاه روی داده است.

خودزاده نیز دانسته‌اند.

در آرامی زاخوتا ظفر معنی می دهد که باز اشاره ای به جنگ ایران و روم دارد

زبان رایج در شهر زاخو، کردی کرمانجی به لهجه‌ای نزدیک به لهجه منطقه جزیره بوتان در کردستان ترکیه و منطقه دهوک است. کردها به این شهر لقب «عروس بادینان» داده‌اند. بادینان یا بهدینان نام ناحیه و گروهی از کردهای کرمانج است.

امروزه این شهر یکی از بازارگاه‌ها بزرگ شمال عراق است. بسیاری برای کار از نقاط گوناگون عراق و حتی سوریه به زاخو مهاجرت کرده‌اند. بتازگی حکومت منطقه‌ای کردستان آغاز به حفر چاه نفت در ناحیه زاخو کرده‌است.


اسلایدر